Na ostatnich spotkaniach Sekcji Psychologii Duchowości w Kulturze omawialiśmy temat satanizmu i różnych jego odłamów. Prowadzący dyskusję członek koła, Filip Podsiadło, szczegółowo opowiedział o odmiennych twarzach satanizmu, zarówno tych strasznych, jak i bardziej śmiesznych, a dyskusji nie było końca.
Dokładnym tematem naszej dyskusji były:
W kulturze dawnych Słowian codzienność była nierozerwalnie związana z duchowością, naturą i symboliką. Każdy przedmiot mógł posiadać znaczenie ochronne lub magiczne, a szczególną rolę odgrywały ręcznie tworzone lalki zwane motankami. Dla współczesnego obserwatora mogą wydawać się jedynie ludowym rękodziełem, jednak dla dawnych Słowianek były czymś znacznie więcej — amuletem, powierniczką kobiecych trosk, symbolem płodności i strażniczką domu. Tradycja tworzenia motanek w naszym kraju niestety niemal całkowicie zanikła, jednakże motanki nadal są tworzone głównie przez kobiety na Białorusi i w Ukrainie. Motanki to tradycyjne słowiańskie lalki wykonywane z kawałków tkanin, sznurków, słomy czy ziół. Tworzono je bez użycia igły i nożyczek, ponieważ wierzono, że przebijanie materiału mogłoby „przeciąć” energię lub los człowieka, dla którego lalka była przeznaczona. Tradycja tworzenia motanek w naszym kraju niestety niemal całkowicie zanikła, jednakże motanki nadal są tworzone głównie przez kobiety na Białorusi i w Ukrainie Najbardziej charakterystyczną cechą motanek był brak twarzy. Nie posiadały oczu ani ust. Miało to głębokie znaczenie duchowe. Słowianie wierzyli, że lalka z ludzką twarzą mogłaby zostać opętana przez złe moce lub przejąć duszę właściciela. Bez twarzy pozostawała czystym symbolem ochrony i dobrej energii. Tworzenie motanek należało przede wszystkim do kobiet. Była to czynność przekazywana z pokolenia na pokolenie — z matki na córkę, z babki na wnuczkę. Proces tworzenia motanki miał niemal rytualny charakter. Kobieta przygotowywała lalkę w skupieniu, często w ciszy lub podczas śpiewu dawnych pieśni. Wierzono, że emocje i intencje twórczyni przenikają do laleczki. Dlatego motanki wykonywano z dobrymi myślami, modlitwą lub życzeniem zdrowia, szczęścia i pomyślności. Motanki towarzyszyły kobietom na różnych etapach życia. Istniały lalki przeznaczone dla dzieci, dla młodych dziewcząt, kobiet ciężarnych czy świeżo poślubionych żon. W kulturze słowiańskiej kobieta była silnie związana z rytmem natury i cyklami życia. Motanki symbolizowały płodność, urodzaj i opiekę nad rodziną. Kobiety pragnące potomstwa tworzyły specjalne lalki związane z energią narodzin i kobiecej siły. Umieszczano je w domu jako talizmany mające zapewnić zdrowie rodzinie oraz dobrobyt gospodarstwu. Motanki odgrywały ważną rolę podczas obrzędów przejścia — ślubów, narodzin czy świąt związanych z cyklem przyrody. W czasie wesel młode panny przygotowywały lalki symbolizujące szczęśliwe małżeństwo i zgodę w rodzinie. Często motanki tworzono również podczas świąt związanych z przesileniami i zmianami pór roku. Choć motanki wykonywano z prostych materiałów, ich znaczenie było ogromne. W świecie dawnych Słowianek stanowiły połączenie codzienności z duchowością. Nie były luksusowym przedmiotem, lecz częścią życia — obecną przy narodzinach, chorobie, miłości i śmierci. Tworzenie motanki dawało kobietom poczucie sprawczości w świecie pełnym niepewności. Dzięki nim mogły symbolicznie chronić swoich bliskich, wyrażać troskę i zachowywać więź z przodkami. Ich historia przypomina, że nawet najprostsze przedmioty mogą nieść ogromne znaczenie — szczególnie wtedy, gdy tworzy się je z intencją, miłością i wiarą.
Serdecznie dziękujemy Pani Ludwice Makowskiej za podzielenie się swoją ogromną wiedzą na temat dawnych zwyczajów ludowych Słowianek oraz za przeprowadzenie warsztatów tworzenia motanek. Była to doskonała okazja nie tylko do zdobycia nowych umiejętności, ale także do wspólnego spędzenia czasu i budowania wzajemnych relacji.